Wie heeft mijn kaas gepikt

De eerste termijn van de behandeling Voorjaarsnota zit er op. Iedereen heeft zijn zegje kunnen doen over de voorgenomen bezuinigingen. Benieuwd naar onze inbreng?

“Wie heeft mijn kaas gepikt ??????”

Geachte voorzitter, beste inwoners van Leidschendam-voorburg, bezoekers op de tribune, collega’s, en natuurlijk college

Churchill heeft ooit gezegd: “We have run out of money, now we have to think. Dat is precies waar we vandaag voor staan.”

Dit is geen fijne dag. Voor niemand. Niet voor de mensen in de zaal die met hart en ziel zich inzetten voor de sport, de sociale samenleving, de wijk, cultuur. Ook niet voor ons de leden van de Raad. Wat we ook besluiten er is en zal altijd kritiek zijn, want we staan voor één van de lastigste opgaves die er is. We moeten 1/7 van de begroting wegbezuinigen. 1/7 deel, dat is 25 miljoen op een begroting van ongeveer 175 miljoen. Niet omdat we vinden dat we geld verspillen! Iedere euro die we uitgeven, zeker als we praten over vrijwilligerswerk, cultuur, kinderen is zinvol. We hebben het geld simpelweg niet meer. De financiele crisis en de recessie hebben ook bij ons uiteindelijk hun slopende werk gedaan. Niet bezuinigen betekent dat wij afstevenen op een gemeentelijk faillissement. Misschien niet op korte termijn maar wel onafwendbaar. Wie zijn schulden niet betaalt komt onder curatele te staan, voor gemeenten geldt dat onverkort. Ik kan u verzekeren een artikel 12 status, zo heet een onder curatelestelling van gemeenten, is voor de inwoners, vele malen onaantrekkelijker.

 
Om toch even duidelijk te maken waar het bezuinigingstechnisch om gaat, Rijswijk, ik heb het al eerder aangehaald: de gemeente die met een onverkoopbaar stadskantoor zit en nu daar jaarlijks 650.000 euro ziet wegvloeien. Rijswijk moet straks 33 miljoen bezuinigen op een begroting van 150 miljoen. Daaruit blijkt wel dat 25 miljoen niet irreeel is en dat het struisvogelpolitiek is om de omvang van het bedrag rigoureus en onverstandig te noemen.

D66 is in dit college gestapt omdat we het belangrijk vinden dat de gemeente financieel gezond is en blijft. We zijn in dit college gestapt omdat we geloven in de kracht van de samenleving en van het individu. Dat is ook ons vertrekpunt bij het beoordelen van de Voorjaarsnota. Wij geloven in “probeer het eerst zelf”, maar niet in “Zoek het zelf maar uit”.

Wij zijn ook voor helderheid. Ik ben altijd duidelijk geweest: bomen groeien niet meer tot de hemel, er komt zwaar weer aan, het gaat pijn doen. Dit heeft D66 altijd gezegd en we spelen daarbij geen verstoppertje. Dat zou niet fair zijn naar de inwoners toe. Daarom zijn wij blij dat deze voorjaarsnota hier nu ligt. Niet vanwege de inhoud maar wel vanwege de duidelijkheid. Iedereen weet nu waar men aan toe is. Iedereen kan nu alvast gaan nadenken over manieren om de bezuinigingen op te vangen. Bijna iedereen houdt in 2012 nog hetzelfde bedrag. Er is dus tijd om met elkaar en gesteund door de gemeente te kijken naar andere mogelijkheden, naar samenwerking, naar slimme ideeen. Want die zijn nodig. Die slimme ideeën hoeven vaak niet van de gemeente te komen. De mensen van de praktijk zien vaak zelf het beste hoe het beter kan. Zij waren al goed bezig, maar worden nu door de bezuinigingen uitgedaagd, om elkaar op te zoeken, over de schutting te kijken en hun creativiteit in de strijd te gooien. De gemeente kan daarin meedenken. De wereld verandert, de maatschappij verandert, mensen zoeken andere manieren om samen te leven. Een crisis is niet per definitie negatief. Het zet alles onder druk, vergroot het uit en maakt scherpe keuzes mogelijk. Ik geef toe: HET DOET ALTIJD PIJN!  Maar:...... het zorgt ook voor noodzakelijke nieuwe dynamiek! Daarom wijs ik graag naar  één van de inspreeksters die ons de tiel van het boekje aanreikte: “Wie heeft mijn kaas gepikt?” Een boekje waarin in een muizenmaatschappij de kaas opeens op is. Mogelijk zelfs gestolen is! Een deel van de muizen blijft hangen en blijft het onrechtvaardig vinden dat de kaas is verdwenen. Een ander deel pakt zichzelf op en gaat op zoek naar nieuwe kaas, mogelijk/hopelijk zelfs lekkerder kaas. Dat moeten we doen: samen verder en niet blijven hangen.

Juist omdat wij geloven in de kracht van mensen en de samenleving, vinden we het ook belangrijk dat we in deze operatie niets onherstelbaars doen. Dit vraagt om goed en kritisch volgen wat er gebeurt. Daarom dient D66 een motie in waarin wij het college oproepen om zorgvuldig de vinger aan de pols van de gemeenschap te houden, landelijke ontwikkelingen er bij te betrekken en de ervaringen/analyse te verwerken bij het opstellen van de volgende Voorjaarsnota. Geen enkele bezuiniging staat op zichzelf, bijna iedere korting en verschuiving heeft ook elders gevolgen. Die samenhang is belangrijk. D66 wil zeker ook goed blijven kijken naar de gevolgen voor de samenleving. Bij de behandeling van de VJN 2012 nemen we dit mee. Maar wij roepen alle organisaties ook op om met elkaar te kijken naar manieren om meer met minder te doen. We gaan de kracht van de samenleving zelf meer benutten. En we gaan in de gaten houden waar de overheid nog nodig is. College graag een antwoord.

Voorzitter, college inwoners en Raad

Laat ik helder zijn over de bedragen en de kortingen die in de Voorjaarsnota staan. Wij accepteren ze. Wij accepteren ze in het licht van datgene wat ik net heb gezegd. De inwoners van Leidschendam-Voorburg zijn zelf aan zet, de organisaties zijn aan zet, samen met de gemeente en strak monitoren. We moeten een financieel gezonde gemeente zijn en blijven. Een ding is zeker: een gemeente die niet financieel gezond is, is sociaal ook ongezond, biedt geen sociaal vangnet meer. Het is dus ook in het belang van de inwoners en de mensen die zorg nodig hebben. We houden de ooievaarspas, we hebben aanvullend beleid voor mensen die op 110% van het minimum zitten. In het onderwijs blijft aandacht uitgaan naar de kinderen die de extra hulp echt nodig hebben (de gewichtenkinderen).   Maar: .....  er zijn zaken scheef gegroeid omdat we als gemeente altijd goed in ons jasje zaten. (Voorbeelden,niet uitspreken: sportdagen door organisaties, natuuronderwijs door derden, cultuuronderwijs door derden etc. etc.). 
In de groenwereld wordt de term “snoeien doet bloeien” gehanteerd. Ik hoop dat we over een aantal jaar terugkijken en kunnen zeggen dat we de zware tijd samen en goed zijn doorgekomen en dat de nieuwe kaas goed smaakt.

In dit licht bezien valt ons op dat diverse instellingen tegen hoge huurkosten panden huren van de gemeente. D66 vraagt zich af of het niet mogelijk is om de komende jaren te overwegen of te inventariseren of deze panden overdraagbaar zijn aan de verenigingen zelf. Of.... om deze panden veel breder in te zetten waardoor huurpenningen kunnen dalen. Denk aan het meer gezamenlijk huisvesten van scouting, wijk-buurtverenigingen, vrijwilligersorganisaties etc. College graag een antwoord hier op.

Kijkend naar de VJN constateert D66 zelfs dat er mogelijk nog geld te vinden is. Zo zien we dat de stichting Vluchtelingenwerk (en ik moet even tegen mijn vader die nu meekijkt als oud voorzitter van deze organisatie zeggen “sorry paps”) maar betrekkelijk weinig wordt gekort omdat ze een aantal wettelijke taken vervult. Onze vraag is heel simpel: college kunt u duidelijk maken dat er echt geen ruimte meer is voor Vluchtelingenwerk om efficienter (dus met minder geld) het werk te doen. Een motie hiervoor houden we nog even in portefeuille.

Als we kijken naar de bezuinigingsschijven zien we dat op bestuur 46,4 procent wordt bezuinigd. Dat is dus meer dan fors Op ruimtelijke en economische ontwikkeling is dit percentage 6,5 %. In diverse media wordt gesteld dat college niet bezuinigt op stenen. D66 is een partij die eerst de feiten wil kennen en pas dan reageert. Daarom vragen we het college ook om een heldere toelichting op de 6,5 % op ruimtelijke en economische ontwikkeling en met name gericht op “DE STENEN”.

Dan een ander punt waar ook VVD over heeft gesproken. De personenalarmering. De gemeente geeft hier vier ton op jaarbasis aan uit. Vergelijkend onderzoek wijst uit dat dit in veel gemeenten op een heel andere manier wordt geregeld en dat op medische en sociale indicatie dit in het basispakket wordt vergoed. Diverse organisaties hebben gevraagd om de VJN kritisch te bezien en te kijken of we geen dubbel geld aan het uitgeven zijn. D66 vraagt zich dat zeker af voor deze post en komt dan ook met de volgende motie.

Ook valt ons op dat op de amateurkunstbeoefening niet wordt bezuinigd. Dat is vanuit hun perspectief uiteraard een fijne boodschap. En ja - ik weet dat het van D66 onverwacht moet klinken - maar wij vinden echt dat als iedereen moet inleveren ook deze verenigingen niet kunnen worden uitgesloten. Gelijke monnikken gelijke kappen. Vandaar dat wij het college de volgende vraag stellen: is het mogelijk om nogmaals goed te kijken naar de subsidies en te bezien of niet ook zij moeten bijdragen aan de bezuinigingen. Graag een antwoord.

Verder haken we aan bij de commissiebehandeling van vorige week. Daar hebben we vragen gesteld n.a.v. de berichtgeving over DUNEA. DUNEA keert over 2010 geen divident uit aan deelnemende partijen maar gebruikt de winst om de eigen vermogenspositie sterker te maken. Sterker nog het schijnt dat dit al jaren gebeurt. (Over 2009 had DUNEA een absolute winst van ruim 3 miljoen). Volgens mij is netto winst de winst waar alles al van is afgetrokken, ook de investeringen! Daarom divident uitgekeerd te krijgen. We krijgen graag antwoord van het college.

Voorzitter ik ben er bijna, nog even geduld

Op dit moment zijn we volop bezig om gemeentebreed de straatverlichting te vervangen. Dat gebeurt ongetwijfeld met zuinige verlichting. Openbare verlichting heeft relatief veel potentie voor het besparen van energie en geld. Het probleem van vervanging is echter dat de kost voor de baat uitgaat. De consument verdient in gemiddeld negen maanden de investering in efficiënte verlichting terug. Bij straatverlichting duurt dat acht tot vijftien jaar, afhankelijk van de gebruikte lampen. Daarom bieden sommige bedrijven als PHILLIPS de mogelijkheid tot een zogenaamde voorfinanciering. Daarmee betalen gemeenten energie-efficiënte openbare verlichting met behulp van de behaalde energiebesparing. College graag een reactie want u zult begrijpen dat een motie in de achterzak zit.

Nu we toch met de techniek bezig zijn, wil ik graag diverse artikelen over de afvalinzameling aanhalen waarin duidelijk wordt aangegeven dat er op het gebied van afvalinzameling nog veel efficiëncy te behalen is. Alternerend ophalen van groen afval en algemeen afval, het verder stimuleren van gescheiden plasticinzameling en het wederom invoeren van een gemeentelijke kraakdag waar iedereen het grove vuil aan de weg kan zetten. Door naar dit soort zaken te kijken verwacht D66 efficiëncywinst te kunnen boeken die via een lagere afvalstoffenheffing weer de inwoner ten goede kan komen. College graag een antwoord.

De maatschappij beweegt zich steeds meer naar een netwerkmaatschappij. Een belangrijk kenmerk hiervan is dat unieke kennis eigenlijk niet meer bestaat en je als organisatie moet afvragen of je hier wel over moet willen beschikken of dat je het veel meer moet delen en organiseren. In dit verband wijs ik naar de beoogde samenwerking tussen de sociale diensten van de drie gemeenten Voorburg-Leidschendam, Wassenaar en Voorschoten. D66 roept het college op om ook na te gaan of samenwerkingsvormen op andere terreinen niet ook meerwaarde kunnen bieden in de vorm van efficiency, en verhoging van de kwaliteit. Wij denken dan aan juridisch en inkoop maar bijvoorbeeld ook het eigen opleidingsprogramma.
Ook kan wellicht een combinatie worden gezocht tussen elementen uit programma’s. Dat betekent niet dat we programma’s gaan samenvoegen, maar wel dat we afstappen van verkokerd kijken en naar creatieve en slimme oplossingen zoeken. Vraagstukken van burgers staan doorgaans niet op zichzelf. Daarom kunnen gemeentelijke beleidsvelden ook niet gescheiden uitgevoerd worden. In de samenwerking en de combinatie is in onze ogen een wereld te winnen. Nu is de tijd. Het werkt professionalisering in de hand en levert ongetwijfeld financiële voordelen op. College graag een antwoord. 

Voorzitter ik wil afronden maar niet voordat ik wat heb gezegd over het proces: Het verwijt wordt gemaakt dat deze voorjaarsnota er ligt zonder dat de kerntakendiscussie daadwerkelijk is gevoerd. Dat is echter niet iets dat we het college moeten verwijten, maar onszelf, de raad. Verschillende partijen hebben geweigerd deze discussie serieus te nemen, omdat ze financiele cijfers wilden zien. Een fixatie op getallen. Daarom wilden ze geen kleur bekennen. Dat is echter de wereld op zijn kop. D66 heeft steeds gezegd: als je samen nadenkt over de kerntaken van de gemeente, moet je nadenken over fundamentele keuzes, waar moet de gemeente zich wel en niet mee bemoeien. Je moet je durven uitspreken over je principes. De financiële details komen daarna. De centen moeten niet leidend zijn maar de principes en je verantwoordelijkheden. Wie dat niet ziet veroordeelt zichzelf tot hapsnap kapbeleid. Daarom heeft D66 eind november een memo gestuurd aan het presidium waarin alle en ik herhaal ALLE fractievoorzitters vertegenwoordigd zijn. In dat memo hebben we een helder en uitvoerbaar procesvoorstel gedaan dat was gebaseerd op eerder genoemde principiële aanpak.

Als het presidium de handschoen had opgepakt, hadden we daarna -en dan spreek ik over januari-  de kerntakendiscussie met de inwoners en organisaties kunnen voeren. Mijn memo eindigde met de woorden “Wie durft..............D66 wel............

Ik moet zeggen er was maar één partij die de discussie aandurfde: dat was Groen-Links. Dus als partijen waaronder Gemeentebelangen nu zeggen dat we overvallen zijn, dat het college het fout heeft gedaan... ik moet zeggen dat getuigt van lef maar ook gebrek aan inzicht in het eigen handelen.  

Voorzitter ik rond af

-      D66 kan zich vinden in de voorjaarsnota. Wij beseffen dat het veel pijn doet maar wij vertrouwen op de kracht van mensen.

-      D66 gaat voor een financieel gezonde gemeente want een financieel ongezonde gemeente is helemaal onleefbaar.

-      66 wil goed volgen wat er gaat gebeuren en rekent op de kracht van organisaties en we zullen ook zeker komende jaar het gesprek met hen aangaan.

-      D66 heeft ook mogelijkheden aangedragen om geld te vinden. Geld dat we mogelijk kunnen gebruiken om bij komende Voorjaarsnota 2012 de pijn te verlichten.

-      Het proces van kerntakendiscussie verdient niet de schoonheidsprijs, maar als we eerlijk zijn is de gehele raad hier bij geweest en is wijzen naar het college een al te gemakkelijke kaart om te spelen.

Peter van Dolen

Deel via: